Switch to Dual Emblem Display

Link to an image of this page  Link to an image of this page  [G5v p106]

In rabulas & operarios lingua ce
leri.

Against pettifogging lawyers and fluent-talking orators.

Parcè & ad clepsydram loquendum.

Speak little and by the clock [i.e. within time-limits].

Oranti clepsydra modum praescribit, & hora
Declamatorem fixa tacere iubet.
Sedula ponatur celeri custodia linguae,
Saepe loqui nocuit, sed tacuisse iuvat.

The waterclock sets the speaker his limit, and orders that the orator cease talking at a fixed time. A conscientious watch is placed on a gabbing tongue, Which has often got in the way of talk, but promotes silence.

Link to an image of this page  Link to an image of this page  [G6r p107]

NARRATIO PHILOSOPHICA.

PRoclamatores & rabulae de foro
quos λογοδαιδάλους, & artifices semonis Pla-
to
vocat, plurimum se facultatis ad iudicia afferre
putant si eas causas quae ab aequitatis rationibus
longè sunt positae, verborum vel inanium strepi-
tu, & quodam quasi sono apud iudices tueantur.
In quo non vident homines veteratores id natura
partum esse, ut quò res aliqua à veritate & aequo
& bono longiùs absit, hoc dicendo & eloquendo
magis sordeat & inquitetur. Quis enim verbo-
rum impetus, quis splendor orationis tantus
esse potest (nisi penitus apud homines insipien-
tissimos sit dicendum) qui iniustitiam ad prae-
sidium aequitatis deducere, aut impurum ali-
quod facinus adumbratione honestatis possit prae
texere? Unde & vetus mos ille fuit ad clepsy-
dram declamandi, ne longius extra pensum mu-
nusque suum oratores excurrerent. Quo in ge-
nere qui offendissent, poena pro sedentis arbitratu
multabantur. Ex quo & illud profectum est, bos,
super linguam. Iam verò, ut Cicero author est

aetate sua amplissimus ille ordo iudicum tantum
apud exteras nationes, ob iudiciorum corruptelam
invidiae contraxerat, ut ei qui eloquentissimum
& fortem ad resistendum oratorem, aut etiam
pecuniae subsidia maxima haberet, causa cade-
re non liceret. Itaque referente Pompeio lex lata est,
ut is cui ad agendum potestas facta esset, ternis
Link to an image of this page  Link to an image of this page  [G6v p108] horis causam peroraret. Nam si veritas una in iudi-
ciis dominari debet, amputanda est illa verborum
luxuries, quae se magis & magis profundit. Et pro
fecto praeclarissimum fortitudinis & libertatis testi
monium ab omnibus Graecis Ulyssi redditum est,
quòd Thersitem in concione liberius agentem, &
quasdam veluti verborum faces Agamemnoni
admoventem dicendo repressisset, & hominis im
portunissimi loquacitatem praesenti iracundia
retardasset,

μὴ δ’ ἔτι, inquit ille apud Homerum, τηλεμάχοιο πάτηρ κεκλημενος εἴην
Εἰ μὴ ἐγὼ σε λὰβων, ἐπὶ μὲν φίλα εἴματα δύσω
Χλαινάντ’; ἠδὲ χιτῶνα, τὰ τε αἰδῶ ἀμφικαλύπτει
Αὐτὸν δὲ κλαίοντα θοὰς ἐπὶ νῆας αφίσω
Πεπληγὼς ἀγορῆθεν ἀεικέσσι πλιγῆσιν.[1]

Neque enm [=enim] ferendi sunt illi qui ex conviciandi
licentia, & flumine orationis in causis agendis gra
tiam & momenta aucupantur, aut cum causae suae
iudices parum propitios senserint, dicendo diem
eximunt.

Notes:

1.  Homer, Iliad, 2.261-264 - this passage has, however, a number of variants/errors, particularly with regard to accentuation.



Iconclass Keywords

Relating to the image:

Relating to the text:


Hint: You can turn translations and name underlining on or off using the preferences page.

 

Back to top