Switch to Dual Emblem Display

Link to an image of this page Link to an image of this page [R2r p259]

In morem Lacedaemoniorum.

On the customs of the Spartans.

Contra mulierum licentiam.

Against the wantonness of women.

Qui Lacedaemonias[1] cernis sine veste puellas,
Certa illibatae signa pudicitiae:
Tectaque matronae diffusis ora tiaris,
An potes his tenebris Cinthius[2] esse mihi?
Si qua suo mulier iam desponsata marito est,
Tunc sola incipiat tectior esse domi.
Sed virgo optatis nondum coniuncta Hymenaeis,[3]
Quemque [=Quamque] nimis seri coniugis urit amor:
Prodeat in vulgus, vultu speciosa nitenti,
Ut properet Subigo reddere vota Deo.[4]

You see the Spartan girls going about without clothing, A sure sign of inviolate chastity: But the face of a married woman [is] hidden by a wide head-dress; Can you be a Cinthius [Apollo], tell me, [hidden] in such obscurity?* Once a woman is betrothed to her husband, Then let her be kept close, alone, at home. But the maiden who is not yet joined in hoped-for marriage, Or whom the love of a [prospective] husband [does not yet] burn too late in the day, Let her go out and about, beautiful with radiant countenance, To make ready to give her vows to the God Subigus.
* Presumably the meaning here is ‘Can you be a radiant sun veiled by all that darkness?’

Link to an image of this page Link to an image of this page [R2v p260]

NARRATIO PHILOSOPHICA.

APud Lacedaemonios moris fuit, ut puellae
quae nondum in manum viri convenissent,
aperto capite & minim velata facie in publicum
prodirent: quae autem viris nuptum essent traditae,
nunquam prius nisi fasciis adverso vultu conte-
ctae de domo procederent. Quod forsitan in pru-
dentissima civitate non alia de causa receptum es-
se iudicare possumus, qum ut utrunque foemina-
rum genus diligentius eas partes tueretur, quas si-
bi vel voluntas vel fortuna tribuisset. Neque enim
ab institutis felicissimae reipublicae alienum esse
putem, puellas in luce civitatis versari, & ab iis ip-
sis prospici, qui ex gestu & venustate corporis etiam
animi periculum facientes, ad honestas nuptias sae
pissim faciliores esse possunt. Etsi enim non om-
nes Zopiri sunt, tamen in humano vultu nescio
quid natura indidit, ex cuius longa notatione de
moribus iudicium esse possit. Et plerunque non-
nulla sunt in virgine corporis vitia, quae ne ipso
quidem nuptiarum die maritis animadversa sunt:
quo in genere non fortasse illos eventus fefellisset,
si puella ex umbraculis suis aliquando in solem
prodiisset. Praetere quid aetas illa vel ipsa natura
labore ad solatia & otium est proclivis, beni-
gn in eam constituendum est, neque omnino vi-
tio vertendum, si ei permittatur aliqua sodalita-
tum & colloquiorum usura perfrui, & eiusmodi
levatione diuturnum futuri mariti desyderium impen-
det qum ab homine, nihil tamen magis ad morum
Link to an image of this page Link to an image of this page [R3r p261]probitatem & honesti actiones valet, qum ho-
minum consuetudo bonorum: quae opinor puellis
non sit prohibenda, si modo ea sicut somno & cae-
teris quietibus, cm scilicet rebus necessariis satis
fecerint, utantur. Unde fit ut usu eorum quibus-
cum vixerint instructissimae, sint maritis suis &
ad animi voluptatem chariores, & ad res geren-
das aptiores. Quae si omnino se maritis elocave-
rint, non sit illis condonandum, si tantum sibi
in matrimonio licere velint, quantum ante opti-
mo iure sumpserant. Quid enim ei quae se ad viri
nuptias & voluntatem contulit aliud in posterum
contendendum est, qum ut eius moribus inser-
viat, cui se Deo optimo manimo authore, & ho-
minibus laudantibus aeterno vinculo colligavit?
Quid denique tantum voluptatis & iucunditatis
ei quae virum duxit externa afferre possunt, quae
non domesticis oblectamentis, & privato otio fa-
cillim compensentur? Itaque non sine cause lau-
datur ille, qui non alio nomine uxori libellum re-
pudii dedit, qum qud ea minim velata in pu-
blicum prodisset. quod etsi paul severius non-
nullis videatur, admonendae sunt tamen mulieres,
ut nunquam domo & maritis suis oculos deii-
ciant: omnino persuasum habeant, se maritis non
tantm noctes, sed etiam dies debere. Et san qum
bellissim Caesar Dictator: qui uxorem suam non tan-
tum crimine, sed & omni criminis suspicione va-
care voluit. Nam licet ex verterum sententia cum

bonis bene agere oportet, & hominis sapientis est
non leviter in sceleris suspicionem venire: sit ta-
Link to an image of this page Link to an image of this page [R3v p262]men nescio quo pacto, ut ea quae conventus ho-
minum & consortia tantopere appetit, etiam
viris bonis in discrimen famae subit deposcatur.
Quid enim tantum mulieri coniugatae cum Prae-
latis, iisque qui rem possident, negotii est, cuius
non maritus, iustus arbiter & disceptator locu-
ples esse possit? Qud si id illi marito conceda-
tur, desino: quidam enim tam natura viri boni
facti sunt, ut nihil habere velint, quod non illis cum
caeteris commune sit. plusquam Pythagorei opi-
nor qui non tantm amicis omnia debere ve-
lint, sed etiam iis libenter de suo lar-
giantur, quibuscum nulla amicitia
& pietate devincti sunt: libe-
ralisque animi est & sibi &
uxori amicissimos pa
ri officiorum ra-
tione de-
mere-
ri.

Notes:

1. Lacedaemonia (or Laconia) was the technical name of the entire city-state known to us as Sparta; specifically, the region around the city of Sparta.

2. Cynthius, an epithet for the god Apollo, derived from Mount Cynthus, on Delos, his birthplace (likewise his sister Diana is sometimes Cynthia).

3. Hymenaeus, the Greek god of matrimony.

4. Subigus, the Roman god of the wedding night.



Iconclass Keywords

Relating to the image:

Relating to the text:


Hint: You can turn translations and name underlining on or off using the preferences page.

 

Back to top