Switch to Dual Emblem Display

Link to an image of this page  Link to an image of this page  [R4r p263]

Ad statuam Arimaspi.[1]

On the statue of a Scythian.

In sordidè & per gratiam iudicantes.

On [or against] those who make judgments corruptly and in return for favours.

Riphaeos linquens, charissima limina, montes,[2]
Tractat Hyperboreus Gallica iura senex:
Et sedet in rostris, oculumque in fronte locatum
Litibus in nostris iudicat esse satis.
Quos habet attonitos unius gratia partis,
Alterius caelant dum benefacta rei,
Et totos uni se devovere clienti,
Hos perhibent uno dicere ius oculo.

Leaving the mountains of Riphaeus, his most beloved home, The old Hyperborean [Scythian] is practising French law: He sits on the podium, and judges that his [single] eye, placed in his forehead is sufficient for our lawsuits. When a favour from one party keeps [judges in place as if] thunderstruck, Whilst they set up monuments to [lit. engrave] the good deeds of the other defendant, And all of them have devoted themselves to one client: They say that such people are ‘giving judgment with one eye’.

Link to an image of this page  Link to an image of this page  [R4v p264]

NARRATIO PHILOSOPHICA.

MIretur non iniustè quispiam tam res alias
populum agere, ut apud nos Arimaspis pos-
sit esse in subselliis, & iudicando locus. Quod etsi à
cultu & humanitate provinciae videatur alienum,
magis tamen sit mirandum, eorum temperatio-
ne universum Reipublicae corpus contineri. Quid enim
tam contra temporum omnium disciplinam esse potest,
quàm eos ex decreto caeteris duces dari, à quibus
& itinerum notitia, & oculorum acie longo inter-
vallo superentur? Nam neque cum ratione fit, illos
qui ea infirmitate sunt, ut aliis praeeuntibus subse-
qui debeant, eum locum in procedendo tenere,
qui & princeps & primus est. Neque verò tanta
nobis cum natura dimicatio est, ut ea quae velut
cum lacte nutricis expresserimus, improbemus.
Sed tamen dolendum est in eo nonnullos tam stu-
diosè occupari, ut se maximum fructum capere
existiment, si ad eas calamitates quas homi-
nibus natura afferre solet, alias adiunxerint.
Nam neque cum corporibus omnino decerta-
mus: at in illis hominibus non sit ferendum,
qui animum suum immortalitate & tantarum
rerum notitia praestantem, altero oculo privave-
rint. Et sapienter apud omnes opinor populos sta-
tutum est, ut non prius iudices de causa constitue-
rent, quàm die dicta, litigantibus pro se agendi
potestas facta esset. Cuius aequitatis tanta est
in iure civili religio, ut ea (ex Iurisconsultorum
sententia) etiam principali authoritate non pos-
sit antiquari. Qui autem unam in partem decum-
Link to an image of this page  Link to an image of this page  [R5r p265]bunt, ab alia se voluntate avocant, perinde cer
tè mihi videntur agere, atque si ea parte cuius uti-
litates & iura deserunt, minime ad iudicium evo-
cata in causa perorarent. Hos non eluscatos ut aliâs
non oculis ut saepe, sed mente captos salvis legibus
appellemus. Quibus enim aequitatis, iustitiae, for-
tutudinis & constantiae partes ex Senatusconsulto
vel principum placitis attributae sunt, ii omnibus
bonis desipere videantur, si iustitiam iniustitiae, ani-
mi magnitudinem avaritiae & sordibus commu-
tarint. Vae (inquit Esaias) vobis, qui statuitis lucem
tenebras, & tenebras lucem. Quò proximè eos per
tinere non iniuria aliquis existimare possit, qui in
controversiis decidendis aequitatem ad sordes, iu-
stitiae momenta ad benevolentiam aut odium so-
lent traucere. Iam non est consentaneum, ut qui
in publica administratione degunt, privatas ami-
citias curent. Quid enim singulorum cognationi
& affinitati cum republica commune est? An ve-
rò existimant se in tantum ordinem lectos esse, ut
familiae suae negotia procurent? An tanta pecunia
sibi aditum ad dignitates illas paraverunt, ut ami-
cos quorum res commodissimè privati perage-
bant, opibus suis & gratia sustentent? As se maxi-
mis honoribus beneficio principum ornatos esse
putant, ut domestica incrementa quieti po-
pularium & communibus studiis anteponant? An
ut ea sacerdotia de quibus iam à litigantibus adi-
ti sunt, tacitis concursationibus filiis suis stipulen
tur? An ut gratiosorum authoritate & divitum
pecunia religionem suam expugnari patiantur,
Link to an image of this page  Link to an image of this page  [R5v p266]eosque quibuscum nulla officiorum aut sangui-
nis ratione coniuncti sunt, sententiarum laqueis ir-
retiant? Tales certè qui sunt, magnam sui rationem
habuisse dicerentur, si privati procul à rerum gu-
bernaculis domi quiescerent, neque omnino rempu
blicam attingerent, quam domus suae clientelis &
affinitatibus non desinunt perturbare. Qui enim
tam sunt in amicos & necessarios à natura officio-
si, ut omnia pro illis non dubitanter suscipiant, er
rant non mediocriter, mea quidem sententia,
si se magistratus & ea dignitate homi-
nes esse velint, apud quos non po-
test esse aliquis cognatio-
ni & amicitiae
locus.

Notes:

1.  The Arimaspi were a Scythian people (referred to by Aristeas), hence Arimaspus is not to be thought of as a personal name. The reference in the verse is to one of the strange tribes called by Herodotus (and others) ‘Hyperborean’, i.e. ‘from beyond the North Wind’ (Boreus), the men of which were supposed to have one eye in the middle of their forehead.

2.  The Mountains of Riphaeus: an area that is now Russia; from the Greek name for the Urals.



Iconclass Keywords

Relating to the image:

Relating to the text:


Hint: You can turn translations and name underlining on or off using the preferences page.

 

Back to top