Switch to Dual Emblem Display

Link to an image of this page Link to an image of this page [V6r p315]

In Orpheum.

On Orpheus.

Vis eloquentiae quam Euripides reginam,
Ennius flexanimam appellavit.[1]

The power of eloquence, which Euripides called sovereign, and Ennius ‘heart-swaying’.

En ut Treicius numeris & carmine vates[2]
Permovet aurata barbara saxa cheli:
Utque arbusta tenet cantu, platonosque [=platanosque] sequentes,
Et ciet insolitis pervia monstra sonis.
Circa homines tantm retinet facundia nomen,
In sua ut invitos vota disertus agat.
Condidit hic hominum coetus, & moenia primus
Artifici posuit non violata, manu.

See how the Thracian seer with his songs and playing makes the untamed rocks move with his golden lyre: And how he holds the groves [spell-bound] with his melody, and the plane-trees that follow him around, and summons the wild beasts which are susceptible to these new sounds. Among men, eloquence retains only this reputation, that a man skilled in speaking can leading the unwilling [to act] against their wishes. This man [Orpheus] founded the assemblies of men, and first set up inviolable walls with a craftsman’s hand.

Link to an image of this page Link to an image of this page [V6v p316]

NARRATIO PHILOSOPHICA.

IN omnibus iis quae non tantm in rerum gu-
bernaculis, sed in civitatibus condendis pluri-
mum valuerunt, princeps semper meo iudicio elo
quentia fuit. Ut enim, cm Romulo pastores &
advenas ad aedificandam urbem congregatos legi-
mus, id eloquentia (cui cum sapientia aeterna est so
cietas) perfectum esse suspicamur: ita illa retinen-
dae in republica Romana pacis & quietis author sem-
per fuit. Quo in loco praeclarum est quod de Me-
nenio Agrippa
dici solet, cuius oratione invidio-
sa illa plebis patribus secessio revocata est. Sulpi
tius
quoque Gallus exercitum Romanum de lu-
nae defectione trepidantem & animo fractum di-
cendo excitavit, tantumque eius eloquentiae omnium
testimonio tributum est, ut potius unius oratio-
nis tractu, qum vi & armis victoria parta esse vi
deretur. Idem quoque Pericli apud Athenienses
ferunt contigisse: cuius oratio animos suorum ob
solis obscurationem desperatione metuque fra-
ctos, recreavit. Quid ver est magnificentius, qum
rem eam quae sit dictione explicanda, illustrare di
cendo posse, & eorum qui audiunt animos qu ve-
lis impellere, unde autem velis deducere? Quid ma
gis admirabile, qum in frequenti hominum co-
rona, ut eo munere quod omnibus natura com-
mune est solus cum dignitate perfungi posse vi-
dearis? Quid ver pietatis & religionis magis pro
prium, qum nefarios perditosque cives oratio-
nis flumine ad rectam officii normam traducere?
Hoc genere qui valent, quocumque orationem suam
Link to an image of this page Link to an image of this page [V7r p317]appulerint, facil efficiunt quod volunt, modo per
fringunt, modo opiniones novas inserunt, modo
pervellunt insitas. Talium virorum ornatum & vim di-
cendi admiratae gentes, plurimum semper eloquen
tiae tribuerunt. Itaque & aetate nostra multi in id
studium diligentius incubuerunt, quod illis maxi-
mo emolumento & honori fuit: nonnullique sunt
inventi, qui quanquam penitus in iure civili &
maiorum institutis rudes essent, tamen quia aut
soli, aut cum paucis ad hanc civilem scientiam ver-
ba illa selecta, dicendique ornatum, & quasi vesti-
tum attulerunt, soli prope iurisconsulti sunt habi
ti: & quasi in possessionem suam venissent, veteres
illos iuris magistros, scholis & bibliothecis exclu
serunt. In quibus magnopere laudandum est, res,
quae primm ab eloquentibus sunt traditae, orato
ria facultate tractre: est tamen infantiae prop si-
mile in verborum collocatione solm occupari,
scientiam autem ipsam intactam, & nulla accessio-
ne abs se cumulatam praterire. Quorum fortasse
labor, e minus in multis probabitur, qud qui
discere ius volent, nec illorum libros legent, qud
procul ab arte & praeceptis absint, neque ea attin-
gant, quae in forensibus controversiis explicandis
posita sunt: qui autem latin scire expetent, & ora
tionis flore & copia magnopere capientur, nec ad
illorum scripta se conferent, qud uberius & cumu
latius ex libris Ciceronis & aliorum, qui plurimum
eloquentia valuerunt, desyderium suum sint ex-
pleturi.

Notes:

1. In fact, the quotation is attributed to another early Roman writer, Pacuvius: ‘o flexanima atque omnium regina rerum oratio’ (see Lewis & Short, s.v. flexanimus).

2. Treicius vates (reading Threicius), ‘the Thracian seer’, i.e., Orpheus. A reference to Ovid, Metamorphoses, 11.2.



Iconclass Keywords

Relating to the image:

Relating to the text:


Hint: You can turn translations and name underlining on or off using the preferences page.

 

Back to top