Single Text View

Page icon  Link to an image of this page  [A1r p1]
EMBLEMATA VIRO CLARISSIMO
ANDREAE ALCIATI
MEDIOLANENSIS
IURIS CONSULTI
Cum facili & compendiosa explicatione, qua obscura
illustrantur, dubiaque omnia solvuntur,
CLAUDIUM MINOEM Divionensem.
Excerpta ex eiusdem in eadem Alciati emblema-
ta maiorum vigiliarum commentariis.
Ad calcem ALCIATI vita nuper ab
eodem MINOE conscripta.

Printer's mark
[Click on image to enlarge]

LUGDUNI BATAVORUM,
EX OFFICINA PLANTINIANA,
Apud Franciscum Raphelengium.
MD XCI. Page icon  Link to an image of this page  [A1v p2] Page icon  Link to an image of this page  [A2r p3]
CLAUDIUS MINOS
CHRISTOPHORO
PLANTINO
SUO
SALUTEM PLURIMAM

PETISTI à me tibi ut
epitomen conscribi pate-
rer, vel etiam ipse meo
arbitratu conficerem, meo-
rum in Alciati emble-
mata commentariorum, quos
ex tua officina iam saepe in lucem
emisisti. Qua in re primo quidem aspectu,
ne verum dissimulem, nescio quo modo
restitabam. verebar enim ne quid priori-
bus illis laboribus meis in Alciatum de-
traheretur ea nova epitomes editione: &
facilè mihi succurrebat quid maiorum
gentium auctoribus iam olim accidisset,
quorum paenè memoriam si non delevit
omni ex parte, certè non parum imminuit
Page icon  Link to an image of this page  [A2v p4]sectorum quorundam invida & nimiùm
praeceps ignavia. Sed tamen negare tibi
aliquid quem unicè diligo, praesertim &
debita petenti, & honesta cupienti, durum
profectò mihi videbatur. Itaque libellum
mandavi exscribendum homini sollerti
ac perito, ut tibi morem gererem meam-
que commentationem ita pacus coarct-
vi,[1] ut nihil esset quod libelli moles eos
gravaret in quorum maximè gratiam te
hanc editionem fassus es adornare. Si qui-
bus tamen nimia brevitas obscuritatem
peperisse videbitur (quod nondum suspi-
cari possum) vix erunt ii magnopere mihi
molesti si maiores meos commentarios
evolverint, in quibus nihil puto à me
praetermissum quod ad argumenta tam
lepida variaque illustranda pertineat. Quos
cùm recognoscerem superioribus antea-
ctis mensibus (sed imprimis diebus Hal-
cyoniis, quibus fora conticescunt) eosque
scriptorum vetereum & sanè meliorum
Page icon  Link to an image of this page  [A3r p5]locis, servato tamen aliquo modo, locu-
pletarem, ad extremum eò perducta res
est, ut, nisi me fallit animus, qui primùm
foetus immaturus fuit, & quasi abortivus
editus, ad eam maturitatem excreverit,
quae neque doctis improbetur, neque me-
diocriter eruditos ullo modo fastidiat.
sciolas enim quosdam & importunos αὐ-
θαδστόμους
nihil moror, quin potius iis quia
minimè placeam, aut etiam displiceam,
ego mihi mirificè placeo: nempe unum
non leve mihi palmarium contigisse puto,
quòd quae mea industria & studium per-
multis viris bonis placeat, insulsis & infi-
cetis nugonibus displiceat. Eum ego li-
brum iam pridem tibi uni despondi, mi
Plantine, cui quasi prima obstetrix ad-
fuisti opportunè: quique te, non secus ac
parentem alterum libenter agnoscit, & qui
ferat aegerrimè, immò verò expostulet
quòd alio cultu quàm tuo fuerit in lucem
emissus anno proximè superiore, idque
Page icon  Link to an image of this page  [A3v p6]Lutetiae, me nihil tale aliquid cogitante,
ac ne quidem suspicante. In quo editionis
novae conatu an temeritatem non toleran-
dam, an potius avaritiam nimium coecam
audaculi hominis admirari debeam, non
planè video. existimavit enim, sed ineptè
admodum, venia dignum plagium: aut
auctore inconsulto, vel absente cuivis per-
missum esse libros non suos edere. Atqui
nemo est qui mesciat quaedam scripta iam
antè màndata typis, & manibus hominum
trita, quoties ferè sunt recudendi, à suis
auctoribus vel emendari, vel etiam illu-
strari, adeò ut novam subinde accessionem
καί δευτέρας φροντίδας prae se ferant. Quod
nisi sit liberum scriptoribus, quorum labor-
ribus securi fruimur; neque per sordidos
quosdam bibliopolas iis liceat aliquid in-
ventis prioribus adiicere vel detrahere, nae
misera futura est eorum hominum con-
ditio qui ad rem augendam litterariam
multum operae ac studii ponunt. Sed non
Page icon  Link to an image of this page  [A4r p7]plura. tu, Plantine amicissime, memineris
te dedisse fidem de maioribus meis com-
mentariis recens à me cultis & expolitis.
quàm nihil temerè cogites, nihil in va-
num pollicearis, dudum percepi. ego quòd
te reliquis omnibus anteponam qui artem
tuam exerceant, facio non temerè aut mi-
nus prudenter, ut qui certis persuasus ar-
gumentis me non falli certò sciam unà
cum multis laudatis viris, qui de tua vir-
tute & ingenio planè sincero verissimè iu-
dicant. Vale. Lutetia, Nonis Sextil.
MD LXXXIII.

Page icon  Link to an image of this page  [A4v p8]
DE EMBLEMATE:
QUID SIT EMBLEMA;
UNDE SUMPTA EM-
blematis inventio, deque eius
usu & ratione.

EMBLEMA, Graeca vox,
ducitur à verbo ἐμβάλλεσθαι,
aut ἐπεμβλῆσθαι, quod est
interserere, vel iniicere, ac-
cipitur enim significatione
primaria, pro ornamento
exemtili [=exemptili] , quod ad placitum, vasis argenteis,
aureis, aliisve tolli & reponi potest: qualia
sunt sigilla, rerumque & flosculorum simulacra
ingeniosè fabricata vel efficta. Quod Cicero
nos docuit, & libri Iurisperitorum, in lege Cùm
aurum. 19. §. 1. Digesta de auro, argento mundo legato.
Eadem paenè sunt, nisi me animus fallit, quae
appellantur à Martiale chrysendeta, vasa ex
Page icon  Link to an image of this page  [A5r p9]auro illigata, in quibus sunt quaedam crustae,
aut nexiles ex auro torques, si tamen conie-
ctaneum adprobemus docti certè hominis Bai-
fii
. Turnebus enim mavult esse gemmata vasa,
quae consertas auro gemmas, hoc est λιθίσκοις
χρυσενδέτοις
teneant. Ad quod genus etiam
referri videntur toreumata, quae dicuntur Marco
Tullio ea caelata opera sunt tornóque facta, ut
loquitur Sallustius, Ad eam classem plerique
sunt qui coagmenta referant, an satis peritè,
nescio: id enim verbum, à Plauto usurpatum,
significat commissuras, arctas & compressas
quasdam iuncturas, proprieque lapidum, quae
Graecis συστήματα. Sed ne à scopo aberremus
longius, quicquid interseritur ornatus gratia,
nec modò vasis, sed & abacis, aulaeis, pariteti-
bus, vestimentis, rebus denique aliis, emblema
dici potest, id est ἔμβλημα, ζωωτὸν, δαίδαλ-
μα
. Sic autem meminimus accipi emblema
vermiculatum vel tessellatum, qualia sunt in
pavimentis sectilibus, & crustis variis & dis-
coloribus, quodam opere musivo coagmenta-
Page icon  Link to an image of this page  [A5v p10]tum. Inter crustas tamen & emblemata aliquae
est significationis differentia, quòd crusta sint
tectoria quaedaem [=quaedam] , & ut illitae bracteae, inductae
laminae & inauratae. At emblemata multò fue-
re pretiosiora & operis magis exquisiti, quae
cùm essent illigata vel affixa, possent eximi: cum
crustae firmius inhaererent, etsi revelli possent.

Per metaphoram tamen, emblematis no-
men convertitur ad orationis genus quibusdam
quasi colorum seu sententiarum pigmentis com-
ptum vestitúmque. notum enim illud Lucilii
quod à Tullio citatur in libris oratoriis,

Quàm lepidè lexeis compostae, ut tesserulae omnes
Arte, pavimento, atque emblemate vermiculato.

Hîc igitur Emblemata sunt picturae quaedam
ingeniosae ab ingeniosis hominibus excogitatae
primùm, dein repraesentatae, iisque litteris similes
quae HIEROGLYPHICAE ab AEgyptiis
nominatae, arcana sapientiae vetustissimorum
hominum symbolis & sacris celaturis contine-
Page icon  Link to an image of this page  [A6r p11]bant: cuius doctrinae mysteria non nisi initia-
tis & intelligentibus committi permittebant,
à quibus non iniuria profanum vulgus arce-
bant. Eos enim aemulatus Alciatus, quoties à
severiore Legum studio ad humanitatis disci-
plinas, animi reficiendi caussa diverteret, ex
variis artificum nobiliorum locis arguta &
lepida sanè symbola partim legit, partim suo
arbitratu ad eruditum quemdam sensum novo
cultu confinxit. Quam doctrinae liberalis par-
tem ne mediocribus & non ita doctis invidisse
videretur, eleganti explicatione illustravit: in
quibus picturam quamque suum declarat epi-
gramma verbis adeò puris & delectis, ut nihil
suprà possit esse. De emblematis nomine &
ratione hactenus, si tamen hoc unum adiecero,
vocem eam peregrinam, & Romanis auribus
non satis notam Tiberio Caesari minimè pla-
cuisse, ut principi qui Romanam linguam prae-
ferret alienae. Quanquam enim, ut Suetonius
ait, Graeco sermone promptus esset, non tamen,
nisi opportunè, usus est. abstinuit enim, sed in
Page icon  Link to an image of this page  [A6v p12]senatu maximè, adeò quidem ut monopolium
nominaturus, veniam priùs postularit, quòd
sibi verbo peregrino utendum esset; atque etiam
in quodam decreto patrum, cùm ἔμβλημα re-
citaretur, vocem commutandam censuerit,
& pro peregrina Romanam requirendam: aut
si non reperiretur, vel pluribus & per ambitum
verborum rem enuntiandam. Sed nos retine-
mus emblematis vocabulum, ut usu iam re-
ceptum, dignumque Romana civitate est enim
venustum & elegans, immò significantissi-
mum, & ad hanc inventionis materiam appo-
sitissimum.

Caeterùm emblemata, quanquam varia sint
& multiplicia, ad tria tamen genera facilè
revocari possunt, ut alia sint historica, ut quae
ab historia rerum vel personarum petita: alia
physica, quae ab animantium rerumve aliarum
matura: alia denique morum, quae ad institu-
tionem vitae pertineant. Historicum illud est
de Leaenae statua aerea in acropoli Atheniensi po-
sita: triumphus M. Antonii de interfecto Ci-
Page icon  Link to an image of this page  [A7r p13]cerone: Hunni, seu Fenni Scythici descriptio,
& alia quaedam. Physica sunt, ut Bacchi &
Palladis simulacra in eadem ara: ciconiae pietas,
&c. quae tamen omnia ad doctrinam morum
facillimè revocari possunt.

Page icon  Link to an image of this page  [A7v p14]
CLARISSIMI VIRI
ANDREAE ALCIATI
IN LIBRUM EMBLEMA-
TUM PRAEFATIO
AD
CHONRADUM PEUTINGERUM
AUGUSTANUM.

DUM pueros iuglans, iuvenes dum tessera fallit,
Detinet & segnes chartula picta viros;
Haec nos festivis emblemata cudimus horis,
Artificum illustri signaque facta manu:
Vestibus ut torulos, petasis ut figere parmas,
Et valeat tacitis scribere quisque notis.
At tibi supremus pretiosa nomismata Caesar,
Et veterum eximias donet habere manus,
Ipse dabo vati, chartacea munera vates,
Quae, Chonrade, mei pignus amoris habe.

Notes:

1.  There is a worm hole in the Glasgow copy. Corrections are made on the basis of the 1584 Antwerp edition (GUL SM55).

Hint: You can turn translations and name underlining on or off using the preferences page.

Single Text View

Page icon  Link to an image of this page  [A1r]
DIVERSE IMPRE
SE ACCOMODATE A
diverse moralità, con versi
che i loro significati dichia
rano insieme con molte al-
tre nella lingua Italiana
non piu tradotte.
Tratte da gli Emblemi
dell’ALCIATO.

Printer's mark
[Click on image to enlarge]

IN LIONE DA MATHIAS
BONHOMME
. 1551.
CON PRIVILEGIO Page icon  Link to an image of this page  [A1v]
EXTRAICT DU
Privilege du
Roy.

IL à pleu au Roy nostre Sire de donner
privilege & permission à Guillaulme
Rouille
libraire, & à Macè Bonhomme
Imprimeur demourans à Lyon, d’im-
primer ou faire imprimer les Emble-
mes d’Alciat, qu’ilz ont faict nouvelle-
ment translater de Latin en Italien, & ordonner par til-
tres generaulx & lieux communs, pour plus facile in-
telligence d’iceulx, ensemble leurs figures appropiées
ausdictz Emblemes. Parquoy, sont faictes defense [=defenses] de par
ledict Seigneur à tous libraires, & Imprimeurs, & au-
tres sur certaines grans peines, de n’imprimer ou faire
imprimer, vendre ou distribuer en son Royaume, pays,
terres & Seigneuries lesdictz Emblemes d’Alciat en
Italien, ne faire, ne contrefaire en quelque volume, ou
marge que ce soit, sans le voloir & consentement d’iceulx,
jusques au temps & terme de six ans, à compter du iour
& datte de la premiere impression qui en sera faicte, com
me plus à plain est contenu es lettres patentes sur ce don
nées à Mascon, le ix. d’Aoust, M.D. xlviii. Signées, Le
Chandelier: Et séellées du gran séel en cire Jaulne, sur
simple queuë.

Page icon  Link to an image of this page  [A2r p3]
Al Sereniss. M. Francesco Do-
nato
Illustr. Principe
di Vinegia.

QUantunque, Illustr. Principe,
havendosi riguardo all’altezza
del grado, che tiene vostra Sere-
nità, & alla picciola qualità del
dono, che io le mando, la mia devotion verso di lei
potrebbe appresso alcuni acquistar nome di teme
rità, non di meno nel modo, che gli antichi volendo
honorare i Dei, appresentavano loro le primitie
de frutti, sapendo che essi ricevevano piu l’animo,
che i doni, cosi io conoscendo la humanità di V.
Sublimità avanzare ogni grandezza, le porgo hu
milmente queste Morali fatiche dell’Alciato, tra
dotte nella nostra Lingua a commodo di quelli,
che non intendono la Latina: dandomi a credere, che
V. Eccellenza ornata & splendida non meno del
più sublime honore, che si puo dare nella nostra
cita, che di meriti & di virtù singolari, non tanto
havrà consideratione alla bassezza del picciolo
presente, quanto alla grandezza del mio animo.
Allaqualle, come humile servitore, inchinevol-
mente bascio le mani.
Servitor di V. Sublimità Giovanni Marquale.

Page icon  Link to an image of this page  [A2v p4]
Al lettore.

Mentre, che vani e inutili diletti
La turba puerile incauta prende;
Noi sotto varie forme e varii aspetti
Onde l’alma a ben far tutta s’accende,
Scoprimo a lei con manifesti detti
Que, che giova a ciascuno, e quel, ch’offende,
Acciò gli occhi vaghezza, e l’intelletto
Cibo n’habbia al gustar dolce e perfetto.

Hint: You can turn translations and name underlining on or off using the preferences page.

 

Back to top

Privacy notice
Terms and conditions